W wyroku z dnia 3 marca 2026 r. (sygn. III OSK 2767/24) Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do zasad ustalania świadczenia pieniężnego rekompensującego utracony dochód żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe. Sprawa dotyczyła żołnierza prowadzącego działalność gospodarczą w Holandii, który po zakończeniu ćwiczeń wystąpił o wypłatę rekompensaty za utracone dochody.
Podstawą prawną świadczenia jest Ustawa o obronie Ojczyzny, która przewiduje możliwość uzyskania rekompensaty za utracone wynagrodzenie lub dochód z działalności gospodarczej w okresie pełnienia służby. Co do zasady wysokość świadczenia ustala się na podstawie średniego miesięcznego dochodu z działalności gospodarczej z roku poprzedzającego służbę, potwierdzonego zaświadczeniem naczelnika urzędu skarbowego.
Sąd wskazał jednak, że w szczególnych przypadkach – zwłaszcza gdy działalność prowadzona jest za granicą lub sposób opodatkowania uniemożliwia uzyskanie takiego zaświadczenia – możliwe jest wykazanie dochodu również innymi dowodami, np. dokumentami zagranicznych organów podatkowych lub dokumentacją księgową. Jednocześnie podkreślono, że obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów spoczywa na żołnierzu.
W analizowanej sprawie przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie pozwalały na ustalenie rzeczywistego dochodu z działalności gospodarczej. W konsekwencji organ wojskowy zastosował ustawowy mechanizm zastępczy oparty na minimalnym wynagrodzeniu. Ponieważ ustalona w ten sposób kwota była niższa niż uposażenie wypłacone za okres ćwiczeń, świadczenie rekompensujące nie zostało przyznane. Sąd kasacyjny uznał takie rozstrzygnięcie za prawidłowe.
Wyrok ma istotne znaczenie dla żołnierzy prowadzących działalność gospodarczą, w szczególności poza granicami Polski. Pokazuje on, że choć przepisy dopuszczają różne sposoby wykazania dochodu, to ciężar udowodnienia jego wysokości spoczywa na samym żołnierzu. W praktyce oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania dokumentacji finansowej, która pozwoli wykazać rzeczywistą wysokość utraconych dochodów i skutecznie dochodzić należnej rekompensaty.