Wyrokiem z dnia 25 lutego 2026 r. w sprawie III OSK 1380/23 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fundamentalny problem praktyki orzeczniczej w sprawach żołnierzy zawodowych – standard oceny dowodów medycznych przy ustalaniu zdolności do służby. W realiach służby wojskowej to właśnie orzeczenie komisji lekarskiej często przesądza o dalszej karierze żołnierza, dlatego sposób dochodzenia do wniosków medycznych musi spełniać szczególnie wysokie wymogi rzetelności.
Sąd jednoznacznie podkreślił, że organy takie jak Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie mogą poprzestawać na wybiórczej analizie materiału dowodowego ani pomijać opinii specjalistycznych, zwłaszcza gdy dotyczą one kwestii wymagających wiedzy eksperckiej, jak zaburzenia psychiczne czy uzależnienia. Choć komisje lekarskie nie są formalnie związane opiniami biegłych, to nie oznacza dowolności – każdorazowo są zobowiązane do ich wnikliwej oceny i przedstawienia logicznego, przekonującego uzasadnienia w przypadku odmowy podzielenia wniosków specjalistów.
Wyrok akcentuje również, że kontrola sądów administracyjnych w tego typu sprawach nie ma wyłącznie charakteru formalnego. Obejmuje ona także ocenę, czy organ rzeczywiście rozważył cały materiał dowodowy oraz czy wyprowadzone wnioski pozostają spójne i racjonalne. Pominięcie istotnych dowodów – zwłaszcza tych, które mogą przemawiać na korzyść żołnierza – prowadzi do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego i skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia.
Omawiane orzeczenie ma istotne znaczenie dla wszystkich uczestników postępowań dotyczących zdolności do służby wojskowej. Wskazuje bowiem wyraźnie, że decyzje w tym zakresie nie mogą być arbitralne, a żołnierz – jako strona postępowania – ma prawo oczekiwać, że jego sytuacja zdrowotna zostanie oceniona w sposób pełny, obiektywny i oparty na aktualnej wiedzy medycznej.