menu

żołnierz zawodowy
kadra zawodowa
zdolność do służby
służba kandydacka
powołanie do służby
przebieg służby
prawa i obowiązki
uprawnienia socjalne
wyróżnienia i nagrody
odpowiedzialność dyscyplinarna
ograniczenia publiczne
zwolnienie ze służby
mobilizacja




 

Aktualności




sierpień 2022


Czym jest Legia Akademicka?

Zgodnie z regulacją Rozdziału 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 z późn. zm.) w ramach szeroko pojętej służby wojskowej funkcjonuje tzw. Legia Akademicka, czyli formacja studentów i absolwentów uczelni wyższych podejmujących ochotnicze szkolenie wojskowe.

Według art. 108 ust. 2 ww. ustawy szkolenie to jest realizowane w dwóch formach: formie teoretycznej w uczelniach wyższych oraz w formie praktycznej w centrach szkolenia, ośrodkach szkolenia oraz jednostkach wojskowych. Udział uczelni wyższych w szkoleniu jest dobrowolny. Po odbyciu dobrowolnego szkolenia i złożeniu w następstwie tego przysięgi wojskowej osobę przenosi się na jej wniosek do aktywnej rezerwy.

Zgodnie z art. 109 ust. 1 analizowanej ustawy szkolenie w Szkołach Legii Akademickiej jest realizowane przez okres do 3 lat i kończy się alternatywnie: w przypadku kształcenia na podoficera - egzaminem na podoficera; zaś w przypadku kształcenia na oficera - egzaminem na oficera. Szkolenie w ramach Legii Akademickiej może zostać przerwane w dwóch sytuacjach. Ustawodawca podaje tu przesłankę potrzeb Sił Zbrojnych oraz wniosku osoby odbywającej szkolenie.

Rozdział 4 ustawy o obronie Ojczyzny zawiera jednocześnie delegację dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia czasu trwania ochotniczego szkolenia wojskowego i sposobu kształcenia w Szkołach Legii Akademickiej, sposobu i trybu ich powoływania do odbycia szkoleń i zwalniania z ich odbywania przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia efektywności kształcenia oraz realizacji potrzeb Sił Zbrojnych.

Nawiązując zatem do rozporządzenia ministra wydanego na podstawie powyższego upoważnienia w dniu 28 czerwca 2022 r., należałoby finalnie zawzmiankować, iż precyzuje ono m.in. kwestie takie jak: wymogi formalne wniosku ochotnika do odbycia szkolenia w ramach Legii Akademickiej, procedurę skierowania kandydata na kurs teoretyczny i praktyczny realizowany w odniesieniu do modułu podoficerskiego bądź oficerskiego, czy też aspekt podmiotów odpowiedzialnych za przeprowadzenie egzaminów kończących odpowiednie moduły.




lipiec 2022


Zmiany w powoływaniu do zawodowej służby wojskowej

Z dniem 02 lipca 2022 r. w życie weszło nowe rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej. Przyszli żołnierze mają być wybierani w zależności od potrzeb jednostek wojskowych oraz zgodnie ze swoimi preferencjami i kwalifikacjami. Powołanie odbywa się na skutek złożenia przez Kandydata wniosku do dowolnego wojskowego centrum rekrutacji lub przesłanego przez Internet. Do wniosku należy zgodnie z § 3. 1 rozporządzenia złożyć:

Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji może poprosić kandydata o uzupełnienie podanych we wniosku informacji i sam decyduje czy ten spełnia wymagania do pełnienia służby w danym korpusie. Jeśli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, dowódca jednostki weryfikuje możliwość powołania kandydata na konkretne stanowisko. Następnym etapem jest skierowanie kandydata na badania psychologiczne celem wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie lub brak przeciwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Następnie szef Wojskowego Centrum Rekrutacji kieruje kandydata do dowolnie wybranej przez niego komisji lekarskiej w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej, a w przypadku określania zdolności do służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych oraz rodzajach wojsk - do właściwej rzeczowo wojskowej komisji lekarskiej. Na koniec wszystkie dokumenty wraz z wnioskiem kandydata i wynikami komisji zostają przesłane do odpowiedniego organu wojskowego.

Zgodnie z nowym aktem prawnym wniosek należy złożyć nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem okresu odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej lub służby w aktywnej rezerwie. Jak wskazuje § 7 rozporządzenia, jeśli wniosek o powołanie został rozpatrzony pozytywnie, właściwy organ wojskowy przesyła rozkaz personalny o powołaniu kandydata do zawodowej służby wojskowej. W przypadku stanowisk pułkownikowskich i generalskich rozkaz ten wydaje minister obrony narodowej. Co istotne, zgodnie z § 6 pkt.2 organ może przed wydaniem rozkazu personalnego wystąpić o opinię do Żandarmerii Wojskowej lub Służby Kontrwywiadu Wojskowego.

Gdy cały proces dobiegnie końca, zgodnie z § 10 rozporządzenia, kandydat, żołnierz albo funkcjonariusz rozpoczyna pełnienie zawodowej służby wojskowej z dniem stawienia się w jednostce wojskowej, wyznaczonym w rozkazie dziennym dowódcy jednostki.




czerwiec 2022


Równoważnik pieniężny w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydane w naturze

Problematykę równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydane w naturze reguluje Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 maja 2022 r.

w sprawie

Równoważnik pieniężny przysługujący żołnierzom w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydane w naturze ustala się na podstawie normy wyżywienia przysługującej żołnierzowi, Wysokość równoważnika pieniężnego odpowiada wartości pieniężnej normy wyżywienia będącej wartością środków spożywczych, w średnich cenach zakupu, wchodzących w skład norm wyżywienia. Wartości pieniężne równoważnika pieniężnego zmniejsza się o wartość wyżywienia otrzymanego w naturze:

Równoważnik pieniężny przysługuje żołnierzowi:

- z wyjątkiem przypadku, w którym otrzymał wyżywienie w naturze.

Wypłata równoważnika pieniężnego następuje z dołu, z wyjątkiem równoważnika pieniężnego należnego za czas całodobowej przepustki, podróży służbowej lub urlopu, który jest wypłacany z góry.




maj 2022


Opodatkowanie przekazania wojsku samochodu

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2012 r. (I FSK 835/11) uznał, że zryczałtowane wynagrodzenie z tytułu oddania jednostce wojskowej do użytkowania samochodów jest opodatkowane. Należy je traktować jako kwotę brutto.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynikało, że Spółka w ramach wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, zgodnie z wezwaniem Prezydenta Miasta K. oddała jednostce wojskowej do użytkowania 11 samochodów, tytułem którego otrzymała wynagrodzenie ryczałtowe. Jednostka wojskowa dokonała wpłaty na rzecz P. w kwocie 378,84 zł, stanowiącej ryczałt za udostępnienie przedmiotów świadczeń rzeczowych. Spółka stanęła na stanowisku, że otrzymaną kwotę ryczałtu należy traktować jako kwotę netto,

 Zdaniem sadu, że w przypadku, gdy dochodzi do transferu towaru lub świadczenia usługi, której to czynności towarzyszy zapłata, to podlega ona podatkowi od towaru i usług bez względu na to, czy wzajemne świadczenia są wobec siebie adekwatne. W niniejszej natomiast sprawie ryczałt za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego, o którym stanowi art. 214 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, ma niewątpliwie charakter ekwiwalentu bezpośrednio związanego z czynnością oddania do używania, na cele obronności, określonej rzeczy, a to decyduje, że w przypadku tym mamy do czynienia z odpłatnym świadczeniem usługi podlegającym opodatkowaniu VAT.

Sąd uznał, że mamy do czynienia z kwota brutto, a zatem wypłacone spółce wynagrodzenie zawiera w sobie podatek VAT (jest kwotą brutto)




kwiecień 2022


Degradacja i okoliczności

Zgodnie z art. 327 § 1 Kodeksu karnego, degradacja obejmuje utratę posiadanego stopnia wojskowego i powrót do stopnia szeregowego. Degradacja jest więc środkiem karnym stosowanym wobec osoby, która w chwili popełnienia czynu zabronionego była żołnierzem, chociażby przestała nim być w chwili orzekania. Oznacza to, że degradacja może zostać orzeczona nawet w przypadku gdy np. żołnierz został zwolniony z zawodowej służby.


Kiedy i kto może orzec degradację?

Artykuł 327 § 2 Kodeksu karnego wskazuje, że sąd może orzec degradację w razie skazania za przestępstwo umyślne, jeżeli rodzaj czynu, sposób i okoliczności jego popełnienia pozwalają przyjąć, że sprawca utracił właściwości wymagane do posiadania stopnia wojskowego, a zwłaszcza w wypadku działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Należy podkreślić, że orzeczenie degradacji ma charakter fakultatywny, tzn. że sąd może, ale nie musi zdegradować żołnierza.

Sąd analizuje rodzaj czynu, sposób i okoliczności popełnienia czynu, a następnie ocenia, czy wobec powyższego sprawca utracił właściwości, cechy wymagane do posiadania stopnia wojskowego. Znaczenie mają takie elementy jak: charakter jednostkowy przestępstwa, niewspółdziałanie z innymi osobami z jednostki wojskowej (czyn nie oddziałuje wtedy bezpośrednio na obraz posiadanego stopnia wojskowego), niewykorzystywanie sposobności wynikających ze służby.

Idąc za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2020 r., o sygn.. akt I KA 10/19, należy wskazać, że ratio legis stosowania środka karnego w postaci degradacji jest ochrona autorytetu wynikającego z posiadania stopnia wojskowego, bez którego niemożliwe jest prawidłowe funkcjonowanie wojska, mającego hierarchiczną strukturę. Dla sądu kluczowa jest więc ocena, czy żołnierz utracił cechy wymagane do posiadania stopnia wojskowego.




marzec 2022


Odmowa wykonania rozkazu - art. 343 Kodeksu karnego

Żołnierz, który nie wykonuje lub odmawia wykonania rozkazu albo wykonuje niezgodnie z jego treścią, podlega karze aresztu wojskowego albo pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli żołnierz robi to wspólnie z innymi żołnierzami lub w obecności zebranych żołnierzy albo następstwem jego działania jest szkoda majątkowa lub inna poważna szkoda, podlega on karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Ponadto, żołnierz, który wchodzi w porozumienie z innymi żołnierzami w celu popełnienia ww. czynów, podlega karze ograniczenia wolności, aresztu wojskowego albo pozbawienia wolności do lat 2.

Ściganie ww. przestępstw następuje na wniosek dowódcy jednostki.


Czy można odmówić wykonania/nie wykonać rozkazu?

Tak, ale tylko wtedy gdy rozkaz poleca popełnienie przestępstwa.

Art. 344 §  1. Nie popełnia przestępstwa określonego w art. 343 żołnierz, który odmawia wykonania rozkazu polecającego popełnienie przestępstwa albo nie wykonuje go.

W razie wykonania rozkazu polecającego popełnienie przestępstwa niezgodnie z jego treścią w celu istotnego zmniejszenia szkodliwości czynu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia. Sąd może więc uznać, że żołnierz popełnił przestępstwo z art. 343 Kodeksu karnego, ale wymierzyć karę niższą niż najniższy jej wymiar podany w przepisie, albo w ogóle odstąpić od jej wymierzenia, pozostając wyłącznie przy uznaniu żołnierza winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.


Co jeśli żołnierz wykona rozkaz, polecający popełnienie przestępstwa?

Co więcej, od ponoszenia odpowiedzialności karnej za wykonanie rozkazu polecającego popełnienie przestępstwa, chroni żołnierza art. 318 Kodeksu karnego, wprowadzający tzw. kontratyp rozkazu wojskowego. Przepis ten mówi, że nie popełnia przestępstwa żołnierz, który wykonuje ww. rozkaz, chyba że wykonując rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo. Oznacza to, że żołnierz nie jest chroniony wtedy, gdy chce popełnić przestępstwo albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi.


Czy niewykonanie rozkazu to ostateczność?

W przypadku rażąco bezprawnego rozkazu, polecającego wykonanie czynności oczywiście niezgodnej z prawem, niewykonanie rozkazu to nie tylko możliwość, lecz także obowiązek żołnierza. Są jednak takie sytuacje, które nie są tak jasne. Należy jednak pamiętać, że art. 318 Kodeksu karnego wyłącza odpowiedzialność karną żołnierza, o ile ten nie popełnia przestępstwa umyślnie.




luty 2022


TATUAŻE A SŁUŻBA WOJSKOWA

Jednym z czynników, który jest poddawany ocenie przy weryfikacji, czy kandydat nadaje się do pełnienia słuby wojskowej, są tatuaże. Teoretycznie, ich posiadanie nie jest zakazane i nie musi automatycznie dyskwalifikować osoby, która je posiada. Jednakże w praktyce może się okazać, że nawet tatuaż, który może wydawać się neutralny, może stanowić przeszkodę do pełnienia służby wojskowej.

Obecnie te kwestię reguluje Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z tym rozporządzeniem, wojskowa komisja lekarska dokonuje indywidualnej oceny tatuaży kandydata. Jeżeli tatuaż zostanie uznany przez członków komisji za "szpecący", to wówczas kandydat zostaje określony jako niezdolny do pełnienia służby wojskowej. Określenie "szpecący" jest subiektywne i zależy od indywidualnego poczucia estetyki danego członka komisji. Wobec tego trudno jest stwierdzić, jakie tatuaże mogą, a jakie nie mogą uniemożliwić zakwalifikowanie do pełnienia służby wojskowej.




styczeń 2022


Czy dobrowolność szczepień w Wojsku Polskim jest tylko pozorna?

W styczniu bieżącego roku Dyrektor Departamentu kadr MON ogłosił, że przyjęcie szczepienia przeciwko wirusowi COVID -19 będzie miało wpływ na opinię służbową żołnierzy Wojska Polskiego. W styczniu 2021 r. RPO wystosował pismo do Ministra Obrony Narodowej w którym, stwierdził że "poważne wątpliwości budzi kwestia opiniowania służbowego uzależnienia oceny od faktu, czy żołnierz poddał się szczepieniu. Takie działanie wydaje się sprzeczne z samym celem opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych, szczególnie, że niedostateczna względnie dostateczna ogólna ocena w opinii służbowej stanowi (albo może stanowić) podstawę do rozwiązania stosunku służbowego". Ponadto RPO wskazał, że dowódca wystawiający opinię służbową, która została podniesiona ze względu na odbycie szczepienia może narazić się na zarzut nierównego traktowania (art. 32 Konstytucji).

Nowelizacja rozporządzenia MON z 16 lutego br. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych nie wprowadziła wprost uzależnienia oceny od przyjęcia szczepienia jednakże dołożyła nowe kryteria, które uniemożliwiają podniesienie oceny opinii bez odbycia szczepienia. Między innymi, jest to "zaangażowanie żołnierza przy czasowym powierzeniu mu dodatkowych obowiązków służbowych lub nieetatowych funkcji, a także podczas szkoleń wojskowych i ćwiczeń poligonowych, a także wykazywanie się inicjatywą społeczną promującą postawę patriotyczną i proobronną". W okresie pandemii na kursy i szkolenia kierowani są żołnierze, którzy przyjęli szczepionkę, co wprost wyklucza żołnierzy niezaszczepionych z możliwości podnoszenia kwalifikacji. Ponadto warunek szczepienia występuje, jako kryterium wobec którego wyznacza się na stanowiska służbowe żołnierzy poza granicami państwa, czy w misjach międzynarodowych. Wprowadzone nowe wytyczne w znaczący sposób utrudniają uzyskanie pozytywnego wyniku opinii przełożonego osobom niezaszczepionym.

https://portal-mundurowy.pl/index.php/component/k2/item/13378-opiniowanie-zolnierzy-zawodowych-po-nowemu

https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-obawy-zolnierzy-ws-niezaszczepienia-przeciw-koronawirusowi




grudzień 2021


Skierowanie żołnierza na badanie lekarskie

Nie budzi niczyjej wątpliwości, że utrzymywanie żołnierzy w zdrowiu i dobrej sprawności fizycznej ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania Sił Zbrojnych. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest orzekanie przez Wojskowe Komisje Lekarskie o zdolności żołnierzy do służby. Szczegółowe podstawy kierowania żołnierzy na badania reguluje art. 5 Ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zgodnie z tym przepisem, żołnierza w służbie kieruje się na badania na jego wniosek lub z urzędu (o czym niżej), zaś inną osobę - z urzędu, gdy chce ubiegać się o przyjęcie do służby.

Najwięcej wątpliwości budzą przesłanki kierowania żołnierzy na badania z urzędu w trakcie ich służby. Jest to obowiązkowe w przypadku żołnierzy:

  1. niewykonujących zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie 3 miesiące;
  2. których stan zdrowia pogorszył się w sposób uniemożliwiający lub utrudniający wykonywanie zadań służbowych;
  3. którzy ulegli wypadkom w związku z pełnieniem służby lub których stwierdzono chorobę zawodową;
  4. muszących odbywać okresowe lub okolicznościowe badania lekarskie;
  5. mają być skierowani do służby poza granicami państwa;
  6. wobec których toczy się postępowanie karne lub w sprawach o wykroczenia, a badanie jest konieczne na potrzeby tego postępowania.

Dodatkowo, istnieje możliwość (lecz nie obowiązek) skierowania na badania żołnierzy:

  1. przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe;
  2. przed przeniesieniem do innego korpusu lub grupy osobowej
  3. przed zwolnieniem ze służby;
  4. którzy nie przystąpili do sprawdzianu sprawności fizycznej lub otrzymali z niego ocenę niedostateczną;
  5. co do których istnieje podejrzenie nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego lub nieprawidłowego stwierdzenia niezdolności do służby.



listopad 2021


Potrzeby Sił Zbrojnych

Potrzeby Sił Zbrojnych to jeden z najistotniejszych czynników mających wpływ na funkcjonowanie armii, a także sytuację służbową żołnierzy zawodowych. Mimo, że termin ten został zdefiniowany w Ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jako celowość:

  1. powołania do zawodowej służby wojskowej,
  2. wyznaczenia na stanowisko służbowe,
  3. zwolnienia ze stanowiska służbowego,
  4. przeniesienia do rezerwy kadrowej lub dyspozycji albo do innego korpusu osobowego,
  5. zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej

    - w ramach liczby stanowisk w poszczególnych korpusach kadry zawodowej Sił Zbrojnych;

pozostaje on nadal bardzo nieostry. Sytuacja ta jest z jednej strony korzystna, gdyż daje przełożonym konieczną swobodę , umożliwiającą sprawne i pozbawione nadmiernego sformalizowania kształtowanie struktury kadrowej, z drugiej jednak strony wielokrotnie powoduje trudne sytuacje dla samych żołnierzy. Biorąc pod uwagę, że nieposiadające precyzyjnego znaczenia "potrzeby" wpływają na tak istotne kwestie jak wyznaczenie na kolejne stanowisko służbowe, przeniesienie do rezerwy kadrowej czy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, niejednokrotnie zdarzają się sytuacje, w których odwołanie od niekorzystnego rozkazu personalnego jest bardzo utrudnione ze względu na użycie w jego uzasadnieniu tak nieostrego sformułowania




październik 2021


Świadek Jehowy powołany do służby w charakterze kierowcy.

Wojskowy Komendant Uzupełnień we Wrocławiu wystąpił do Wójta Gminy Miękinia z wnioskiem o przeznaczenie mężczyznybędącego Świadkiem Jehowy (dalej Skarżacy) do wykonania świadczeń osobistych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na wykonywaniu pracy na stanowisku kierowcy kategorii C w grupie ewakuacyjnej, w tym transportu sprzętu oraz ewakuacji zapasów. Skarżący poinformował, że jest Świadkiem Jehowy i jego sumienie, wyszkolone w Biblii nie pozwala na szkolenie ze sztuki wojskowej.

Ostatecznie sprawę rozstrzygnąć musiał Na Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku

z dnia 1 grudnia 2020 r. (II OSK 1434/18), który stwierdził, że w takim przypadku nie można powoływać się na wolność sumienia i wyznania i Skarżący ma obowiązek w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegający na wykonywaniu pracy na stanowisku kierowcy.

Sąd uzasadniał swoją decyzję tym, że nakładane na obywateli polskich obowiązki regulowane ustawą o powszechnym obowiązku obrony RP mogą łączyć się z ograniczeniami w zakresie "wolności uzewnętrzniania wyznania lub przekonań".W ocenie Sądu, zgodzić się należy z twierdzeniami Skarżącego, że nałożone na skarżącego obowiązki w ramach powszechnego obowiązku obrony RP stanowią ograniczenie jego praw wynikających z wolności sumienia i wyznania. Jednakże zasada proporcjonalności umożliwia rozstrzyganie w sytuacji, gdy pojawia się kolizja kilku praw chronionych konstytucyjnie albo gdy ingerencja ustawodawcy dokonana w celu ochrony jednej wartości konstytucyjnej powoduje nadmierne ograniczenie innej wartości należącej do tej kategorii.

W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stanął "na stanowisku, że ograniczenia wolności sumienia i wyznania związane z wykonaniem przez skarżącego świadczeń osobistych na rzecz obrony nie stanowią nadmiernej ingerencji w jego prawa, która wymagałaby ochrony prawnej. Istotą prawa do sprzeciwu sumienia nie jest bowiem pozostawienie jednostce całkowitej swobody co do wyboru norm prawnych, których zechce przestrzegać, ale jedynie umożliwienie odmowy podporządkowania się tym, które odbiera jako rażąco niezgodne z wyznawanymi przekonaniami, godzące w jej integralność moralną (zob. W. Brzozowski, op. cit., s. 30-31). W tej konkretnej sprawie, nie ma podstaw do przyjęcia, że wykonanie przez skarżącego czynności polegających na wykonywaniu pracy na stanowisku kierowcy kategorii C w grupie ewakuacyjnej, doprowadzi do naruszenia istoty praw wynikających z ustanowionej w art. 53 ust. 1 Konstytucji RP wolności sumienia i wyznania. Pomimo doświadczanego przez skarżącego osobistego konfliktu przekonań z obowiązkami nałożonymi kwestionowaną decyzją, brak jest przesłanek obiektywnych do stwierdzenia, że jest to sytuacja, która zagraża jego tożsamości i integralności, uformowanej przez sumienie oraz wyznawaną religię, szczególnie uwzględniając, że jedną z podstawowych praktyk religijnych Świadków Jehowy jest pomaganie potrzebującym (źródło: http://jw.org)."




wrzesień 2021


Podwójna emerytura dla żołnierzy zawodowych?

Do niedawna w orzecznictwie polskich sądów mieliśmy do czynienia z sytuacją, w której sądy nie uwzględniały odwołań żołnierzy zawodowych od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tymi decyzjami ZUS przyznawał mundurowym emeryturę "cywilną" i jednocześnie zawieszał jej wypłatę z uwagi na zbieg świadczeń emerytalnych z emeryturą wojskową. Ta sytuacja uległa zmianie, po zajęciu w tej sprawie stanowiska przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I UK 526/17 wskazał na wyjątek w zakazie kumulacji świadczeń. Według niego o prawie do pobierania dwóch emerytur nie decyduje data przyjęcia do służby, ale niemożność zaliczenia "cywilnego" stażu emerytalnego do określenia wysokości emerytury wojskowej. Podstawą prawną takiego rozstrzygnięcia jest art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Wobec tego, jeżeli żołnierz zawodowy nie ma możliwości uwzględnienia swojego "cywilnego" stażu emerytalnego przy obliczaniu emerytury wojskowej, to może nastąpić kumulacja świadczeń poprzez wypłacenie zarówno emerytury "cywilnej", jak i wojskowej.




sierpień 2021


Przestępstwo nietrzeźwości na służbie

W celu ochrony prawidłowego pełnienia służby wojskowej, kodeks karny przewiduje karę dla żołnierza, który, po wyznaczeniu do służby lub będąc w służbie, wprawia się w stan nietrzeźwości lub odurzenia innym środkiem. Zgodnie z normą wypływającą z art. 357 k.k., powyższy czyn zagrożony jest karą ograniczenia wolności, aresztu wojskowego albo pozbawienia wolności do lat 2. Co istotne, jak wskazuje S. M. Przyjemski, dla odpowiedzialności za przestępstwo z art. 357 k.k. nie ma znaczenia sposób, w jaki sprawca wprawił się w stan nietrzeźwości lub odurzenia, ani okoliczność, że stan nietrzeźwości nie jest widoczny dla osób postronnych (zob. S.M. Przyjemski, Prawo karne wojskowe, s. 113).

Norma wypływająca z art. 357 k.k. była przedmiotem uwagi Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izby Wojskowej w wyroku z 13 listopada 2003 r. (sygn. akt WZP 3/03) z uwagi na zbieg omawianego przepisu z art. 431 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej: ustawa). Stan faktyczny sprawy sprowadzał się do sytuacji, w której żołnierze spożywali napoje alkoholowe na terenie jednostki wojskowej, a zatem spożywali alkohol na służbie, równocześnie będąc w miejscu publicznym. Sąd Najwyższy orzekł, że ten czyn wypełnia zarówno znamiona występku z art. 357 k.k., jak i art. 431 ustawy i nie może być pochłonięty przez dyspozycję art. 357 k.k. W omawianym przepisie kodeks karny nie odnosił się w ogóle do miejsca, w którym miałoby dojść do popełnienia przestępstwa, co stanowi z kolei istotę wykroczenia z art. 431 ustawy. Warto zauważyć, że powyższa uchwała stanowiła zmianę linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 10 maja 2001 r. (sygn. akt WKN 9/01) orzekł, że w sytuacji zbiegu art. 357 k.k. i art. 431 ustawy kodeks karny konsumuje normę o zakazie spożywania alkoholu w miejscach publicznych i wówczas nie znajdują zastosowania przepisy wykroczeniowe.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą nie może natomiast dojść do zbiegu przepisów art. 356 i 357 k.k. Może natomiast dojść do realnego zbiegu przepisów, a zatem do sytuacji, kiedy żołnierz, który, po wyznaczeniu go do służby lub będąc w służbie, narusza obowiązek wynikający z przepisu lub zarządzenia regulującego tok tej służby i jednocześnie spożyje alkohol na służbie. Sytuacja taka będzie miała miejsce, jeżeli żołnierz po wyznaczeniu go do służby wartowniczej, ale przed przystąpieniem do jej pełnienia, wprawi się w stan niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych, a następnie w czasie pełnienia tej służby opuści samowolnie wyznaczony posterunek, to w takiej sytuacji sprawca popełnia dwa odrębne przestępstwa, a mianowicie przestępstwo określone w art. 327 § 1 KK z 1969 r. (obecnie art. 357 § 1 KK) i przestępstwo określone w art. 325 § 1 KK z 1969 r. (obecnie art. 356 § 1 KK), a nie jedno przestępstwo podlegające kumulatywnej kwalifikacji prawnej (wyrok SN z dnia 8 października 1986 r., sygn. akt Rw 732/86).




lipiec 2021


Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie rządowej Siły Zbrojne RP w 2032 roku mają być perfekcyjnie przygotowane w każdym aspekcie - posiadać nowoczesny sprzęt o wysokim potencjale, wyszkolonych żołnierzy i przećwiczone procedury działania. Podkreślana jest również konieczność współdziałania z innymi służbami w operacjach zarządzania kryzysowego, zarówno na terytorium Polski, jak i państw sojuszniczych. Takie rozwiązania będą się wiązać nie tylko rozszerzoną rekrutacją dla potencjalnych kandydatów, ale i zapewne ze zmianami w utworzonych już jednostkach.

Zgodnie z ustawą z dnia 20 października 2003 r. żołnierz zawodowy może zostać zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego oraz zostać przeniesiony do rezerwy kadrowej. Okres pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej nie może być jednorazowo dłuższy niż dwa lata dla żołnierza służby stałej i sześć miesięcy dla żołnierza służby kontraktowej. Żołnierz zawodowy może być również wyznaczony lub skierowany do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Organem wojskowym właściwym do przeniesienia żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej jest Minister Obrony Narodowej - w przypadku żołnierza zawodowego zwolnionego ze stanowiska służbowego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów i Ministra Obrony Narodowej dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr - w pozostałych przypadkach.

Istnieje również możliwość, aby żołnierz zawodowy, w stosunku do którego została wydana decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej został, na okres do dnia zwolnienia z tej służby, przeniesiony do dyspozycji. Wówczas żołnierza zwalnia się z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego. Organem uprawnionym do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji jest organ, który wydał decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Istnieje możliwość mianowania żołnierza zawodowego na stopień wojskowy, który odpowiada stopniowi etatowemu stanowiska służbowego, na jakie żołnierz ma być wyznaczony, z dniem objęcia stanowiska służbowego albo na stopień wojskowy, do którego ma być zaszeregowany w ramach zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, z dniem określonym w rozkazie o mianowaniu.

Warunkiem wydania decyzji o wyznaczeniu żołnierza zawodowego na bezpośrednio wyższe stanowisko służbowe oraz objęcia obowiązków na tym stanowisku lub zaszeregowaniu do bezpośrednio wyższego stopnia wojskowego w ramach dotychczasowego stanowiska służbowego jest uprzednie wydanie decyzji o mianowaniu tego żołnierza, przez uprawniony organ, na wyższy stopień wojskowy.

Minister Obrony Narodowej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, ma możliwość wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe wyższe o dwa stopnie wojskowe i więcej, bez mianowania na wyższy stopień wojskowy, przy czym ustawa nie wymiana chociażby przykładów "szczególnie uzasadnionych przypadków".




czerwiec 2021


Konsekwencje postępowania karnego w stosunku do żołnierzy zawodowych

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny dzieli się na część ogólną oraz szczególną, której zastosowaniem objęte są konkretnie wymienione podmioty. Dyspozycja art. 317 k.k. jasno wskazuje, na stosowanie przepisów części ogólnej ustawy do żołnierzy, w sytuacji gdy część wojskowa nie zawiera przepisów odmiennych. Część ta jest tzw. częścią szczególną.

Wspomniana szczególność charakteryzuje się skonkretyzowaniem adresatów ze względu na ciążące na nich powinności i pełnioną służbę. Skierowane są więc nie do ogółu adresatów, lecz tylko do żołnierzy (Buchała, Prawo, s. 27).

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na definicje pracownika wojska, o której wspomina ustawodawca. Art. 317 § 2 stanowi, że przepisy art. 356-363 oraz, w wypadku popełnienia określonego w nich przestępstwa, przepisy ogólne dotyczące żołnierzy stosuje się odpowiednio także do pracowników wojska.

Wbrew powszechnemu przekonaniu pracownikiem wojska jest nie tylko żołnierz zawodowy, ale i każda osoba cywilna zatrudniona w wojsku jak np. kierowca czy strażnik (P. Kozłowska-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2021, art. 317.).

Z zastrzeżeniem art. 317 § 2 k.k., kary i środki karne przewidziane przepisami rozdziału XXXVIII Kodeksu karnego mogą być stosowane wyłącznie wobec żołnierzy, czyli osób, które pełnią czynną służbę wojskową (art. 115 § 17 k.k.) w chwili orzekania.

Konsekwencje, związane z orzeczeniem winy w procesie karnym wobec żołnierza zawodowego, związane są nie tylko z możliwością zastosowania środków karnych przewidzianych w art. 39 kodeksu karnego (takie jak obowiązek naprawienia szkody czy przepadek). Sąd może również zdecydować o wymierzeniu środków karnych, które zostały przewidziane dla żołnierzy, w części szczególnej kodeksu karnego. Są nimi wydalenie ze służby wojskowej oraz degradacja.

Wydalenie z zawodowej służby wojskowej (art.  326 k.k.) obejmuje bezzwłoczne usunięcie ze służby oraz utratę odznak i zaszczytnych wyróżnień nadanych przez właściwego dowódcę. Sąd może wydać takie orzeczenie, jeżeli sprawca przy popełnieniu przestępstwa umyślnego rażąco nadużył swoich uprawnień albo okazał, że dalsze pełnienie tej służby zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

Degradacja (art.  327) obejmuje utratę posiadanego stopnia wojskowego i powrót do stopnia szeregowego. Sąd może orzec degradację w razie skazania za przestępstwo umyślne, jeżeli rodzaj czynu, sposób i okoliczności jego popełnienia pozwalają przyjąć, że sprawca utracił właściwości wymagane do posiadania stopnia wojskowego, a zwłaszcza w wypadku działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Orzeczenie takie może zapaść wyłącznie w stosunku do osoby, która w chwili popełnienia czynu zabronionego była żołnierzem, chociażby przestała nim być w chwili orzekania.

Jak widać konsekwencje wymierzenia środków karnych są bardziej dotkliwe dla osób pozostających w służbie wojskowej. Ustawodawca zdecydował się na zaostrzenie odpowiedzialności poprzez wprowadzenie degradacji a nawet wydalenia ze służby wojskowej, ze względu na szczególny charakter podmiotu. Same przymioty sprawcy nie powinny być uwzględniane podczas orzekania kary. Takie zdanie wyraził Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 17 października 2006 r. (sygn. Akt 28/06): "Okoliczność w postaci 'wzorowej służby żołnierskiej' nie jest przesłanką wystarczającą do stwierdzenia, że brak jest podstaw do orzeczenia degradacji. Dla oceny celowości orzeczenia tego środka decydujące znaczenie ma rodzaj czynu, sposób i okoliczności jego popełnienia wskazujące, że utracił on kwalifikacje potrzebne dla posiadania stopnia oficerskiego".




maj 2021


Emerytura dla żołnierza zawieszonego w czynnościach służbowych

Podstawę wypłacanej żołnierzowi emerytury stanowi uposażenie, które zostało mu wypłacone w ostatnim miesiącu pełnienia służby. Wynika to z art. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, który stanowi, że podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Należy jednak wziąć pod uwagę, że zawieszenie części uposażenia może mieć wpływ na kształt ostatecznej emerytury żołnierza. Może bowiem zdarzyć się, że kwota wypłacona za ostatni miesiąc służby nie będzie tożsama z kwotą przysługującą zgodnie z zaszeregowaniem służbowym. Do takiej sytuacji może dojść gdy żołnierz został zawieszony w czynnościach służbowych.

Na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę innych należności pieniężnych, np. odprawy.

Może zdarzyć się, że zawieszony w czynnościach służbowych żołnierz dostanie pomniejszoną kwotę uposażenia w ostatnim miesiącu pełnienia służby. W związku z tym przed Sądem Najwyższym pojawiło się zagadnienie prawne, czy podstawą wymiaru emerytury powinno być uposażenie w wysokości odpowiadającej grupie uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez żołnierza zawodowego stanowisko służbowe, czy też uposażenie faktycznie mu wypłacone w ostatnim miesiącu pełnienia służby w związku z zawieszeniem go w czynnościach służbowych.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego żołnierz - emeryt, który był zawieszony w czynnościach służbowych, dostanie niższą emeryturę niż jego koledzy o tym samym stopniu wojskowym, którzy nie zostali zawieszeni. Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, że uposażeniem należnym w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, które stanowi podstawę wymiaru emerytury wojskowej w przypadku zawieszenia uposażenia jest wyposażenie wypłacone w wysokości ograniczonej tym przepisem w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej (wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r. o sygn. II UZP 4/08). Takie rozumienie przepisu wynika zdaniem SN z wykładni językowej.




kwiecień 2021


Czy niezdolnego do służby żołnierza można wezwać na komisję lekarską?

Zgodnie z przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r., do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się:

- żołnierza zawodowego - z urzędu albo na jego wniosek;

- żołnierza i inną osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej - z urzędu.

Ponadto do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych:

Wymaga podkreślenia, że do wojskowej komisji lekarskiej można skierować z urzędu żołnierza zawodowego również w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, w tym w szczególności:

Wymaga podkreślenia, że prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich może podlegać kontroli.

Oznacza to, że żołnierz może zostać wezwany na komisję lekarską, w celu skontrolowania wykorzystania przez niego zwolnienia lekarskiego. Żołnierz taki jest zobowiązany stawić się na komisję nawet jeśli wciąż przebywa na zwolnieniu lekarskim.

Posiadanie przez żołnierza zwolnienia lekarskiego, obejmującego swym zakresem czas w jakim miał on się zgłosić na badania przed komisją lekarską, nie usprawiedliwia niezgłoszenia się do tej komisji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8.11.2010 r. o sygn. II Sa/Wa 1099/10).




marzec 2021


Prawo do dwóch emerytur dla emerytowanych żołnierzy

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r. o sygn. akt I UK 426/17, sądzajął stanowisko w sprawie wypłaty emerytur powszechnychdlażołnierzy. Od tej pory możliwe jest wypłacanie emerytury powszechnej obok emerytury wojskowej. Wyrok jest bardzo korzystny dla żołnierzy, policjantów i innych funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy pracowali w cywilu.

Do 2019 roku osoby, które pobierały emeryturę wojskową z Wojskowego Biura Emerytalnego, a które przystąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r., nie miały możliwości pobierania również emerytury powszechnej. Oznaczało to odmienne traktowanie żołnierzy, którzy przystąpili do służby przed wejściem w życie reformy emerytalnej.

Przedmiotowy wyrok dotyczył mężczyzny, który odbył 22 lata służby w wojsku i 23 pracy cywilnej.Wojskowe Biuro Emerytalne przyznało ubezpieczonemu prawo do emerytury wojskowej. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych natomiast przyznał prawo do emerytury i jednocześnie zawiesił wypłatę świadczenia z uwagi na zbieg prawa do świadczeń.

Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, w razie zbiegu praw do kilku świadczeń, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Jednakżenie dotyczy to sytuacji, gdy emerytura wojskowa została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. W praktyce oznaczało to, że żołnierze powołani do służby po 1 stycznia 1999 r. mogli pobierać obie emerytury, a ci powołani po tej dacie tylko jedno ze świadczeń.

Sąd Najwyższy wskutek skargi kasacyjnej stwierdził, że o wyjątku od zasady pobierania jednego świadczenia nie powinna decydować data przyjęcia do służby, lecz brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu cywilnegostażu emerytalnego.

Po tym orzeczeniu również sądy powszechne zmieniły swoje stanowisko.




luty 2021


Potrzeby Sił Zbrojnych

W przepisach prawnych dotyczących Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w wielu miejscach pojawia się sformułowanie "Potrzeby Sił Zbrojnych". Przez ich pryzmat powinno się oceniać między innymi decyzje podejmowane przez najważniejsze organy państwa dotyczące żołnierzy zawodowych. W szczególności ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej często w swoich przepisach powołuje się na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Jako przykład można przytoczyć przepis, zgodnie z którym z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określa, w drodze rozporządzenia, tryb nadawania stopni wojskowych.

Uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, zagrożenie zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny obowiązek stawienia się do kwalifikacji wojskowej osób, które w danym roku kalendarzowym kończą co najmniej osiemnaście lat życia.

Z powołaniem się na potrzeby Sił Zbrojnych wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby osoby do niej powołane.

Minister Obrony Narodowej może zarządzić, w drodze rozporządzenia, przeniesienie określonej części osób podlegających obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej do rezerwy, przed upływem okresu, w którym podlegają powołaniu do odbycia służby wojskowej, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych dotyczące uzupełnień. Również uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Minister może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić inne tytuły wojskowe oraz określić zasady używania stopni i innych tytułów wojskowych.

Pomimo częstego przywoływania tego sformułowania, nigdzie nie ma legalnej definicji pojęcia potrzeb Sił Zbrojnych. W aktach prawnych często można znaleźć przepisy, które w sposób świadomy są określone nieprecyzyjnie, wskazując na potrzebę uwzględniania kryteriów pozaprawnych przy dokonywaniu oceny działań lub zaniechań czy też podejmowaniu decyzji na ich podstawie. Są to tzw. klauzule generalne, dzięki prawo jest bardziej elastyczne, bliskie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, moralności i obyczajowości.

KS




styczeń 2021


Wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych

Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi.

Zadania te ustalane są przez przełożonych w taki sposób, aby możliwe było wykonywanie ich w ramach 40 godzin służby w tygodniu i aby nie przekraczało to 48 godzin (w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym). W zamian za czas służby przekraczający 40 godzin służby w tygodniu, żołnierzowi zawodowemu przysługuje czas wolny od służby w takim samym wymiarze.

Ponadto, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do co najmniej:

Należy zwrócić uwagę, że uregulowania te nie dotyczą wszystkich. Wyjątkowo traktuje się żołnierzy zawodowych realizujących zadania o charakterze nadzwyczajnym niezbędne do ochrony interesów państwa.

Dodatkowe dni wolne od służby, rozkład czasu służby w tygodniu, sposób udzielania czasu wolnego a także inne szczegółowe uregulowania określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych.

KS




grudzień 2020


Potrzeby Sił Zbrojnych

W przepisach prawnych dotyczących Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w wielu miejscach pojawia się sformułowanie "Potrzeby Sił Zbrojnych". Przez ich pryzmat powinno się oceniać między innymi decyzje podejmowane przez najważniejsze organy państwa dotyczące żołnierzy zawodowych. W szczególności ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej często w swoich przepisach powołuje się na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Jako przykład można przytoczyć przepis, zgodnie z którym z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określa, w drodze rozporządzenia, tryb nadawania stopni wojskowych.

Uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, zagrożenie zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny obowiązek stawienia się do kwalifikacji wojskowej osób, które w danym roku kalendarzowym kończą co najmniej osiemnaście lat życia.

Z powołaniem się na potrzeby Sił Zbrojnych wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby osoby do niej powołane.

Minister Obrony Narodowej może zarządzić, w drodze rozporządzenia, przeniesienie określonej części osób podlegających obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej do rezerwy, przed upływem okresu, w którym podlegają powołaniu do odbycia służby wojskowej, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych dotyczące uzupełnień. Również uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Minister może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić inne tytuły wojskowe oraz określić zasady używania stopni i innych tytułów wojskowych.

Pomimo częstego przywoływania tego sformułowania, nigdzie nie ma legalnej definicji pojęcia potrzeb Sił Zbrojnych. W aktach prawnych często można znaleźć przepisy, które w sposób świadomy są określone nieprecyzyjnie, wskazując na potrzebę uwzględniania kryteriów pozaprawnych przy dokonywaniu oceny działań lub zaniechań czy też podejmowaniu decyzji na ich podstawie. Są to tzw. klauzule generalne, dzięki prawo jest bardziej elastyczne, bliskie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, moralności i obyczajowości.

KS




listopad 2020


Dodatek kompensacyjny dla żołnierza zawodowego

Dodatek kompensacyjnym jest jednym z dodatków, które mogą być przyznane żołnierzowi zawodowemu.

Dzieje się tak w sytuacji, gdy żołnierz zawodowy zostaje wyznaczony na stanowisko służbowe w szczególnym trybie. Dodatek ten ma charakter stały i może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach - gdy żołnierz mianowany jest na stanowisko służbowe wyższe o dwa stopnie wojskowe i więcej, jednakże bez mianowania na wyższy stopień wojskowy.

Dodatek kompensacyjny przysługuje od dnia objęcia obowiązków na wyższym stanowisku służbowym. Wysokość dodatku stanowi różnicę między stawką uposażenia zasadniczego należnego żołnierzowi zawodowemu na zajmowanym stanowisku służbowym a stawką uposażenia zasadniczego otrzymywaną na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.

W przypadku mianowania żołnierza zawodowego na wyższy stopień wojskowy, który jest niższy od stopnia etatowego zajmowanego przez żołnierza stanowiska służbowego, wysokość dodatku kompensacyjnego, stanowi różnicę między stawką uposażenia zasadniczego należnego na zajmowanym stanowisku służbowym a stawką uposażenia zasadniczego w wysokości odpowiadającej najwyższej grupie uposażenia dla posiadanego stopnia wojskowego.

Dodatek kompensacyjny ulega podwyższeniu w przypadku podwyższenia stawki uposażenia zasadniczego zajmowanego stanowiska służbowego.

Należy jednak zaznaczyć, że dodatku tego nie wypłaca się w przypadku mianowania żołnierza zawodowego na stopień wojskowy odpowiadający stopniowi etatowemu zajmowanego stanowiska służbowego.

KS




październik 2020


Dodatek za długoletnią służbę wojskową

Dodatek za długoletnią służbę wojskową może być doliczany do wynagrodzenia żołnierza zawodowego zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek za długoletnią służbę wojskową o charakterze stałym. Okresy, po których dodatek ten przysługuje to:

  1. po trzech latach służby wojskowej - 3% należnego uposażenia zasadniczego;
  2. po sześciu latach służby wojskowej - 6% należnego uposażenia zasadniczego;
  3. po dziewięciu latach służby wojskowej - 9% należnego uposażenia zasadniczego;
  4. po dwunastu latach służby wojskowej - 12% należnego uposażenia zasadniczego;
  5. po piętnastu latach służby wojskowej - 15% należnego uposażenia zasadniczego.

Dodatek za długoletnią służbę zwiększa się o kwotę 1% należnego uposażenia zasadniczego za każdy kolejny rok służby wojskowej pełnionej ponad piętnaście lat. Nie może jednak przekroczyć wysokości 35% po 35 latach służby wojskowej.

W decyzji o przyznaniu dodatku za długoletnią służbę wojskową podaje się wartość procentową i kwotową tego dodatku na dzień objęcia stanowiska służbowego oraz wyrażone w procentach przewidywane zwiększenie tego dodatku.

KS




wrzesień 2020


Dodatek specjalny do wynagrodzeń żołnierzy zawodowych

Oprócz uposażenia zasadniczego żołnierze zawodowi są uprawnieni do otrzymywania dodatków do uposażenia. Wyliczamy wśród nich dodatek za długoletnią służbę wojskową, dodatek specjalny, służbowy, motywacyjny, funkcyjny i kompensacyjny.

Dodatek specjalny zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych otrzymuje się w przypadku szczególnych właściwości lub warunków pełnienia zawodowej służby wojskowej. Za takie szczególne okoliczności uważa się:

Kwota dodatku ustalana jest na podstawie wytycznych określonych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.

Pod uwagę brane jest wówczas wiele czynników, takich jak: czas trwania szczególnych warunków służby, ich rodzaj, stopień żołnierza, typ używanego sprzętu (np. lotniczego, morskiego), stopień szkodliwości i uciążliwości warunków służby.

Jeżeli żołnierz zawodowy spełnia równocześnie warunki do otrzymywania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów, przysługuje mu jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej.

Dodatek specjalny o charakterze stałym przyznaje się żołnierzowi zawodowemu od dnia objęcia stanowiska służbowego, nie wcześniej niż od stwierdzonego w rozkazie dziennym dnia spełnienia przez żołnierza warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje ten dodatek.

Żołnierzowi zawodowemu, który otrzymuje dodatek specjalny o charakterze stałym, w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej dodatek ten przysługuje:

KS




sierpień 2020


Dodatek służbowy do wynagrodzenia żołnierzy zawodowych

Ustawaz dnia 11 września 2003 r.o służbie wojskowej żołnierzy zawodowychprzewiduje w określonych okolicznościach dodatek służbowy, który dolicza się do podstawowego wynagrodzenia żołnierza.Przysługuje on za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych, albo w określonych jednostkach wojskowych.

Żołnierz zawodowy otrzymuje dodatek służbowy o charakterze stałym z tytułu zajmowania stanowiska służbowego. Przysługuje on:

Dodatek ten przysługuje także żołnierzom zatrudnionym:

Kwota tego dodatku ustalana jest przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej wynagrodzenia żołnierzy. Mnożniki te mieszczą się w przedziale 0,1 - 1,4.

KS




lipiec 2020


Renta inwalidzka dla żołnierza niezawodowego

Oprócz renty inwalidzkiej opisanej wcześniej,żołnierzom Sił Zbrojnych RP przysługuje również renta regulowana przez przepisyustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

Prawo do renty inwalidzkiej przysługuje inwalidzie wojskowemu. Według ustawy jest to żołnierz niezawodowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego:

  1. w czasie odbywania czynnej służby wojskowej w okresie pokoju, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;
  2. w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania służby wojskowej.

Należy podkreślić, iż nie uważa się za inwalidę wojskowego żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej podczas pierwszych 6 tygodni jej odbywania z powodu choroby, która powstała niewątpliwie przed stawieniem się żołnierza do służby wojskowej i nie uległa pogorszeniu wskutek tej służby.

Prawo do renty inwalidzkiej powstaje po zwolnieniu żołnierza ze służby wojskowej. W szczególnych przypadkach jednakże może być przyznane przed zwolnieniem go ze służby. Dzieje się tak na wniosek komendanta szpitala wojskowego, w którym żołnierz przebywa na leczeniu.

Renta inwalidzka przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z czynnej służby wojskowej z powodu czasowej niezdolności do służby, jeżeli żołnierz ten nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Renta ta przysługuje przez czas trwania niezdolności do wykonywania zatrudnienia. Na czas ten zalicza się żołnierza do jednej z grup inwalidów.

Wysokość renty wynosi:

W razie ustania prawa do renty inwalidzkiej z powodu braku inwalidztwa, prawo do tej renty powstaje ponownie, jeżeli ponowne inwalidztwo powstało wskutek pogorszenia się stanu zdrowia w związku z kalectwem lub chorobą, które uzasadniały poprzednio prawo do renty.

Szczegóły postępowania w sprawie wniosków o rentę inwalidzką zostały unormowane przez rozporządzenieMinistra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin.

KS




czerwiec 2020


Renta inwalidzka dla żołnierza

Zakres renty dla żołnierza Sił Zbrojnych RP regulują przepisu ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Zaopatrzenie obejmuje:

  1. rentę inwalidzką,
  2. rentę rodzinną,
  3. dodatki do rent,
  4. zasiłek pogrzebowy,
  5. świadczenia lecznicze i położnicze,
  6. protezowanie,
  7. przysposobienie zawodowe,
  8. pobyt w domu rencistów;
  9. inne uprawnienia i przywileje.

Prawo do renty inwalidzkiej przysługuje inwalidzie wojskowemu. Według ustawy jest to żołnierz niezawodowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidówwskutek inwalidztwapowstałego:

  1. w czasie odbywania czynnej służby wojskowej w okresie pokoju, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;
  2. w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania służby wojskowej.

Należy podkreślić, iż nie uważa się za inwalidę wojskowego żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej podczas pierwszych 6 tygodni jej odbywania z powodu choroby, która powstała niewątpliwie przed stawieniem się żołnierza do służby wojskowej i nie uległa pogorszeniu wskutek tej służby.

Prawo do renty inwalidzkiej powstaje po zwolnieniu żołnierza ze służby wojskowej. W szczególnych przypadkach jednakże może być przyznane przed zwolnieniem go ze służby. Dzieje się tak na wniosek komendanta szpitala wojskowego, w którym żołnierz przebywa na leczeniu.

Renta inwalidzka przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z czynnej służby wojskowej z powodu czasowej niezdolności do służby, jeżeli żołnierz ten nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Renta ta przysługuje przez czas trwania niezdolności do wykonywania zatrudnienia. Na czas ten zalicza się żołnierza do jednej z grup inwalidów.

Wysokość renty wynosi:

W razie ustania prawa do renty inwalidzkiej z powodu braku inwalidztwa, prawo do tej renty powstaje ponownie, jeżeli ponowne inwalidztwo powstało wskutek pogorszenia się stanu zdrowia w związku z kalectwem lub chorobą, które uzasadniały poprzednio prawo do renty.

Szczegóły postępowania w sprawie wniosków o rentę inwalidzką zostały unormowane przez rozporządzenieMinistra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin.

KS




maj 20210


Znieważenie innego żołnierza

Zgodnie z przepisami części wojskowej Kodeksu karnego znieważenie innego żołnierza stanowi przestępstwo, za które ponosi się odpowiedzialność karną.

Osobno uregulowano znieważenie przełożonego w art. 347. Żołnierz, który się tego dopuści podlega karze ograniczenia wolności, aresztu wojskowego albo pozbawienia wolności do lat 2. Należy dodać, że ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego lub dowódcy jednostki.

Kodeks przewiduje, że odpowiednio stosuje się ten przepis do żołnierza, który dopuszcza się czynu określonego w tych przepisach względem żołnierza nie będącego jego przełożonym w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych. Ponadto te przepisy mają zastosowanie również co do żołnierza państwa sprzymierzonego, jeśli państwo to zapewnia wzajemność. Prawo to chroni godność osobistą przełożonego, której naruszenie mogłoby podważyć jego autorytet.

W osobnym artykule zawarto skutki czynu, jakim jest znieważenie lub poniżenie podwładnego. Taki przełożony również będzie podlegał karze ograniczenia wolności, aresztu wojskowego albo pozbawienia wolności do lat 2. Podwładnym jest osoba podlegająca władzy przełożonego, zobowiązana do wykonywania jego rozkazów. Art. 353 Kodeksu karnego rozciąga tę ochronę na żołnierza który wprawdzie nie jest podwładnym sprawcy, ale posiada młodszy stopień wojskowy lub jest równy stopniem, ale o krótszym okresie pełnienia służby. 

Przepis ten, podobnie jak pozostałe artykuły tego rozdziału kodeksu, wprowadzają zasady postępowania z podwładnymi. Jest to warunkiem koniecznym dla utrzymania porządku prawnego i prawidłowego funkcjonowania w armii. Wojsko, jako specyficzna i zamknięta grupa społeczna, nie może dopuścić do osłabienia dyscypliny wojskowej, której na równi z podwładnymi powinni przestrzegać przełożeni, dając swoją postawą wzór do naśladowania żołnierzom będącym niżej w hierarchii wojskowej.




kwiecień 20210


Kiedy żołnierz może odmówić wykonania rozkazu?

Podstawowym obowiązkiem żołnierza zawodowego jest wykonywanie rozkazów przełożonych. Nie wywiązanie się z tego obowiązku stanowi przestępstwo. W rozumieniu prawa karnego rozkaz jest poleceniem określonego działania lub zaniechania, wydawanym żołnierzowi przez przełożonego lub uprawnionego żołnierza starszego stopniem.

Kodeks karny reguluje odpowiedzialność żołnierza za niewykonanie rozkazu lub wykonanie go niezgodnie z treścią. Taka osoba może zostać ukarana karą pozbawienia wolności do 3 lat. Odpowiedzialność ta może wynieść nawet 5 lat, jeżeli zachowanie się żołnierza doprowadzi do znacznej szkody majątkowej. Taka sama zaostrzona odpowiedzialność ma miejsce, gdy żołnierz działa wspólnie z innymi żołnierzami lub w ich obecności. Już samo wejście w porozumienie z żołnierzami w celu niewykonania rozkazu jest zabronione i grozi za nie ograniczenie wolności, areszt wojskowego albo pozbawienie wolności do lat 2. Ściganie tych przestępstw następuje na wniosek przełożonego jednostki.

Sytuacja ulega zmianie, gdy rozkaz wydany przez przełożonego poleca popełnienie przestępstwa. Wówczas żołnierz, który odmawia wykonania takiego rozkazu lub po prostu nie wykonuje go, nie popełnia przestępstwa i jest zwolniony z odpowiedzialności karnej. Na nadzwyczajne złagodzenie kary lub nawet odstąpienie od jej wymierzenia może liczyć żołnierz, który nie wykona rozkazu zgodnie z jego treścią w celu istotnego zmniejszenia szkodliwości czynu.

Podobne znaczenie jak Kodeks Karny nadaje pojęciu "rozkaz" Regulamin Ogólny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nim wydający rozkaz jest zobowiązany uwzględnić stopień przygotowania podwładnego, warunki i okoliczności wykonania rozkazu. Powinien również zapewnić niezbędne do tego siły i środki. W szczególnie uzasadnionych wypadkach (np. gdy dotyczy zadania do wykonania w specyficznych warunkach) podwładny może wystąpić o wydanie rozkazu na piśmie. O odmowie wykonania rozkazu podwładny jest zobowiązany niezwłocznie powiadomić przełożonego wyższego szczebla od przełożonego wydającego rozkaz, dokładnie opisując zaistniałą sytuację w formie ustnej lub pisemnej.

Ponadto o konsekwencjach majątkowych stanowi art. 93 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Mówi on o tym, że żołnierzowi zawodowemu, który samowolnie opuścił miejsce pełnienia zawodowej służby wojskowej lub odmawia pełnienia służby bądź wykonania obowiązku, zawiesza się od najbliższego terminu płatności wypłatę uposażenia oraz innych należności pieniężnych.

Warto podkreślić, że rozkaz znacząco różni się od polecenia służbowego. Nie wykonanie tego drugiego bowiem nie prowadzi do odpowiedzialności karnej żołnierza.




marzec 20210


Rozkaz personalny - czym jest?

Wiele spraw w toku służby wojskowej załatwianych jest poprzez rozkaz personalny - dokument wydawany przez dowódcę, w którym rozstrzygane są często bardzo istotne kwestie dotyczące dalszych losów żołnierza.

Warto jednak pamiętać, że rozkaz personalny (lub wyciąg z rozkazu personalnego wydawanego w formie zbiorowej) stanowi decyzję w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Co to oznacza? Otóż mają do niego zastosowanie wszystkie przepisy procedury administracyjnej, dotyczącej m. in. doręczeń (osobiście lub pocztą na określonych zasadach), jego elementów składowych (w rozkazie podana musi być podstawa prawna, uzasadnienie wydania danego rozstrzygnięcia etc.) czy odwołania (które można złożyć do wyższej instancji w terminie 14 dni od otrzymania rozkazu).

Warto o tym pamiętać szczególnie w sytuacji, w której nie zgadzamy się z treścią danego rozkazu personalnego - nie ma on, co do zasady, charakteru absolutnego, w większości przypadków nie jest także natychmiast wykonalny. W takiej sytuacji warto rozważyć skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej i rozważenie złożenia środka zaskarżenia.




luty 20210


Opiniowanie służbowe

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, opiniowaniu służbowemu podlegają wyłącznie żołnierze, którzy do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Oznacza to, że w przypadku np. długotrwałego zwolnienia lekarskiego (trwającego w danym okresie opiniowania, liczonym od 15 sierpnia danego roku do 14 sierpnia kolejnego roku więcej niż 6 miesięcy), żołnierz nie powinien w ogóle podlegać opiniowaniu. W praktyce jednak często zdarza się, że bezpośredni przełożony sporządza taką opinię (która często skutkuje otrzymaniem oceny dostatecznej lub nawet niedostatecznej) - jest to jednak zachowanie całkowicie nieprawidłowe, a odmowa przedłużenia kontraktu z powołaniem na taką opinię z łatwością może zostać uchylona przed Sądem Administracyjnym. Więcej informacji na temat procedury odwołania od błędnego opiniowania służbowego znajdą Państwo w poprzednich aktualnościach.




luty 20210


Opiniowanie służbowe

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, opiniowaniu służbowemu podlegają wyłącznie żołnierze, którzy do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Oznacza to, że w przypadku np. długotrwałego zwolnienia lekarskiego (trwającego w danym okresie opiniowania, liczonym od 15 sierpnia danego roku do 14 sierpnia kolejnego roku więcej niż 6 miesięcy), żołnierz nie powinien w ogóle podlegać opiniowaniu. W praktyce jednak często zdarza się, że bezpośredni przełożony sporządza taką opinię (która często skutkuje otrzymaniem oceny dostatecznej lub nawet niedostatecznej) - jest to jednak zachowanie całkowicie nieprawidłowe, a odmowa przedłużenia kontraktu z powołaniem na taką opinię z łatwością może zostać uchylona przed Sądem Administracyjnym. Więcej informacji na temat procedury odwołania od błędnego opiniowania służbowego znajdą Państwo w poprzednich aktualnościach.




styczeń 20210


Emerytura na "starych" i "nowych" zasadach.

1 stycznia 2013 r. weszła w życie nowelizacja Ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych (dalej: Ustawa emerytalna) wprowadzająca Rozdział 1a. W jego ramach (art. 18a do 18h) wydłużono czas służby konieczny do osiągnięcia przez żołnierza zawodowego uprawnień emerytalnych z dotychczasowych 15 lat (zgodnie z art. 12 Ustawy emerytalnej) do 25 lat. Jako że różnica ta jest bardzo znaczna, wielu żołnierzy zastanawia się, czy przedmiotowa nowelizacja ich dotyczy. Warto więc podkreślić, że, zgodnie z art. 18a ust. 1 Ustawy emerytalnej, "nowe" zasady dotyczą osób, które rozpoczęły zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką po 31 grudnia 2012 r. (a więc od 1 stycznia 2013 r. lub później). Pozostałe osoby uzyskują uprawnienia emerytalne na zasadach "starych". Kluczowe znaczenie ma tu jednak użyte w Ustawie emerytalnej określenie "zawodowa służba wojskowa lub służba kandydacka". Wynika z niego, że z perspektywy uprawnień emerytalnych nie ma znaczenia termin odbycia np. zasadniczej służby wojskowej. Oznacza to, że jeśli dana osoba odbyła zasadniczą służbę wojskową w 2010 r., zaś potem rozpoczęła służbę zawodową w 2014 r., uprawnienia emerytalne nabywać będzie już na "nowych", mniej korzystnych zasadach.




grudzień 2019


Wspólne zamieszkiwanie a odprawa mieszkaniowa

Zgodnie z przepisami Ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Ustawa) odprawa mieszkaniowa należy się żołnierzowi zwalnianemu ze służby, który nabył prawo do emerytury wojskowej. Wysokość tego świadczenia uzależniona jest od liczby należnych żołnierzowi tzw. norm, zależnych od stopnia żołnierza, a także liczby członków jego rodziny - uwzględniony zostaje małżonek oraz wspólnie zamieszkałe z nim dzieci. Oznacza to, że brane będą pod uwagę tylko te dzieci, które nadal zamieszkują z żołnierzem uprawnionym do odprawy mieszkaniowej.

Jeszcze większe znaczenie ma ubieganie się o odprawę mieszkaniową przez bliskich żołnierza, który zmarł przed jej uzyskaniem. Zgodnie z art. 23 ust. 3 Ustawy przysługuje ona małżonkowi, wstępnym (rodzicom, dziadkom) i zstępnym (dzieci, wnuki etc.) żołnierza, oraz osobom przez niego przysposobionym i przysposabiającym go, ale tylko takim, które z nim w dniu jego śmierci zamieszkiwały. Jeśli więc żołnierz wyprowadzi się z domu przed śmiercią, jego najbliżsi mogą nie być uprawnieni do ubiegania się o odprawę.

Warto podkreślić, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 5) Ustawy zamieszkiwanie oznacza wspólne przebywanie i korzystanie z lokalu. Oczywiście terminu tego nie da się interpretować bez odwołania do Kodeksu cywilnego (zgodnie z art. 25 miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu), musimy jednak mieć świadomość, że Ustawa nie odnosi się do całej miejscowości, a lokalu.




pażdziernik 2019


Uprawnienia do zakwaterowania w razie śmierci żołnierza zawodowego.

Śmierć żołnierza zawodowego, który nie otrzymał jeszcze odprawy mieszkaniowej nie oznacza, że uprawnienie to przepada. Zgodnie z art. 23 ust. 3 Ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w określonych sytuacjach, wspólnie zamieszkali z żołnierzem członkowie rodziny (małżonek, wstępni, zstępni oraz przysposobieni i przysposabiający) mogą otrzymać prawo do lokalu mieszkalnego który był przez nich zajmowany (lub lokalu mu odpowiadającego) lub odprawę mieszkaniową.

Co istotne, nawet jeśli odprawę mieszkaniową otrzymać mieliby ojciec czy babcia żołnierza, do ustalenia liczby norm, stanowiącej podstawę wyliczenia wysokości odprawy, nadal (poza samym żołnierzem) przyjmuje się małżonka oraz wspólnie zamieszkujące, małoletnie dzieci.




wrzesień 2019


Odprawa mieszkaniowa dla żołnierzy zawodowych, którzy otrzymali wcześniej pomoc finansową jako funkcjonariusze Policji

Coraz większa liczba żołnierzy odchodzących na emeryturę spotyka się z niepokojącą praktyką Agencji Mienia Wojskowego w zakresie odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej. Decyzje takie dotyczą żołnierzy, którzy przed rozpoczęciem służby wojskowej służyli w Policji i pobrali w tym okresie pomoc finansową w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych udzielaną w trybie art. 94 Ustawy o Policji. Rozstrzygnięcia te muszą budzić zdziwienie, gdyż stanowią daleko idące rozszerzenie katalogu wyjątków przewidzianego w art. 23 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 6 Ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z zasadami wykładni i pochodzącą jeszcze z czasów rzymskich paremią exceptiones non suntextendendae - wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Działanie takie uznać należy więc za niezgodne z obowiązującymi przepisami, zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Jeśli potrzebujesz pomocy w sporządzeniu odwołania od niekorzystnej decyzji lub chcesz skierować skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, warto skontaktować się z profesjonalnym pełnomocnikiem.




sierpień 2019


Przeniesienie do rezerwy kadrowej

Jak wynika z art. 20 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dopuszczalne jest przeniesienie do rezerwy kadrowej żołnierza zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska, jeśli planowane jest wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe. Żołnierz taki nie wykonuje zadań służbowych, nie otrzymuje uposażenia, ani nie ma prawa do urlopu. Okresu pozostawania w rezerwie żołnierz nie może także doliczyć sobie do czasu służby, na podstawie którego obliczana będzie jego emerytura. Z pozostawaniem w rezerwie kadrowej wiążą się także inne konsekwencje, ponieważ art. 111 ust. 10 tej samej ustawy mówi, że jedną z przesłanek obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie.

Do problemu tego odnosi się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze II SA/Wa 2038/15. Wynika z niego, że nawet jeśli żołnierz pozostający w rezerwie kadrowej był zdolny i gotowy do podjęcia pracy na jakimś stanowisku, jednak nie został oficjalnie na żadne wyznaczony, po upłynięciu okresu jego przebywania w rezerwie (maksymalnie dwa lata dla żołnierzy służby stałej i sześć miesięcy dla służby kontraktowej) odpowiedni organ zobligowany jest wszcząć postępowanie mające na celu zwolnienie żołnierza. Zwolnienie następuje pierwszego dnia po upływie okresu rezerwy, co wynika z art. 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej.




lipiec 2019


Odprawa mieszkaniowa

Zgodnie z art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej prawo do odprawy mieszkaniowej przysługuje żołnierzom służby stałej i kontraktowej zwalnianym z zawodowej służby wojskowej, spełniającym określone w przepisie przesłanki. W razie śmierci żołnierza, prawo takie mają zamieszkujący z nim w dniu śmierci członkowie rodziny.

Art. 47 tej samej ustawy określa sposób obliczania wysokości odprawy. Jest to 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. Odprawa nie może być niższa niż 45% ani wyższa niż 80% wartości lokalu.

Warto zwrócić uwagę na to, że na wysokość odprawy przysługującej żołnierzowi wpływ ma także ilość osób z nim zamieszkujących, a jak wynika z art. 2 wspomnianego wyżej artykułu wydanie decyzji o wypłacie odprawy następuje na podstawie oświadczenia żołnierza o stanie rodzinnym na dzień przez niego wskazany. Wynika z tego zatem, że żołnierz w oświadczeniu może wskazań moment, w którym jego gospodarstwo domowe składało się z większej ilości członków, niż w momencie zwolnienia ze służy i przyznawania odprawy. Wniosek ten potwierdza między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygnaturze II SA/Wa 1732/16.




maj 2019


Zwolnienie ze służby wojskowej

Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewiduje dwie kategorie przesłanek zwolnienia żołnierza ze służby - obligatoryjne, tj. takie, w przypadku których zwolnienie ze służby musi nastąpić, oraz fakultatywne, gdy zwolnienie zależy od decyzji odpowiednich przełożonych.

Podstawowe sposoby obligatoryjnego zakończenia służby wojskowej to m. in. upływ czasu, na jaki został zawarty kontrakt czy upływ okresu wypowiedzenia (czy to dokonanego przez żołnierza, czy właściwy organ). Warto także pamiętać, że wybór na posła, senatora oraz do organu wykonawczego samorządu terytorialnego także jest przyczyną zwolnienia, podobnie jak zrzeczenie się obywatelstwa polskiego. Podobny skutek powoduje osiągnięcie wieku sześćdziesięciu lat (wyjątkowo istnieje możliwość przedłużenia służby w stosunku do osób posiadających najwyższe stopnie wojskowe).

Co istotne, zwolnienie z wojska może być także efektem niewłaściwych działań samego żołnierza - następuje ono w wyniku otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej, a także w razie skazania żołnierza na:

Fakultatywne zwolnienie ze służby wojskowej nastąpić może także w przypadku skazania żołnierza na karę pozbawienia wolności, jeśli została ona zawieszona. Podobnie w przypadku złej (tym razem dostatecznej) oceny ogólnej z opinii służbowej, służba może ulec zakończeniu. Wreszcie w sytuacji, w której żołnierz nie uzyska koniecznego lub utraci posiadane poświadczenie bezpieczeństwa istnieje możliwość zwolnienia go.




marzec 2019


Praca na emeryturze

Nierzadko zdarza się, by żołnierze zawodowi przechodzący na emeryturę wojskową nadal wykonywali pracę "w cywilu" - tak długo, by uzyskać także uprawnienia emerytalne z ZUS, na zasadach ogólnych. Niestety, zgodnie z obowiązującymi przepisami, mundurowi którzy rozpoczęli służbę przez 1 stycznia 1999 r. (a więc nadal jeszcze wszyscy emeryci wojskowi) nie mogą pobierać obydwu świadczeń na raz. Z przepisów wynika jasno, że w razie zbiegu uprawnień emerytalnych lub rentowych przysługujących żołnierzowi z tymi uzyskanymi na zasadach ogólnych, wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez uprawnionego (w praktyce jednak mało kto decyduje się uzyskiwać niższą kwotę). Regulacja taka, mimo, że może wydawać się niekorzystna czy wręcz dyskryminacyjna, została uznana za zgodną z Konstytucją RP.




styczeń 2019


Warunkowe umorzenie postępowania

Postępowanie karne, toczące się przeciwko żołnierzowi zawodowemu, może mieć poważny wpływ na jego dalszą karierę. Zgodnie z art. 111 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skazanie na karę aresztu wojskowego lub pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania skutkuje obligatoryjnym zwolnieniem żołnierza ze służby. W razie skazania na karę warunkowo zawieszoną, zwolnienie uzależnione jest od decyzji odpowiedniego organu. Co więcej, nawet skazanie na inną karę (grzywnę lub ograniczenie wolności) może spowodować wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, w którym najsurowszą karę stanowi, ponownie, zwolnienie ze służby. Jak uniknąć tych konsekwencji?

Kodeks karny (mający zastosowanie także w stosunku do żołnierzy zawodowych, niezależnie od tego czy odpowiadają za przestępstwo z części wojskowej tej ustawy czy też mające charakter powszechny) przewiduje instytucję warunkowego umorzenia postępowania. Jest to zdecydowanie najkorzystniejsze dla wszystkich podejrzanych rozwiązanie zakładające poddanie ich próbie. W razie wydania wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, sąd poddaje sprawcę próbie na okres od jednego do trzech lat. Jeśli w tym czasie będzie on przestrzegał porządku prawnego (w szczególności nie popełni kolejnego przestępstwa) oraz będzie wykonywał nałożone na niego obowiązki (takie jak naprawienie szkody czy powstrzymanie się od określonych zachowań), postępowanie zostanie umorzone w sposób bezwzględny. Ogromnym plusem tego rozwiązania jest to, że sprawca nie jest uważany za osobę karaną - informacja o warunkowym umorzeniu postępowania nie będzie figurować w Krajowym Rejestrze Karnym. Warunkowe umorzenie nie daje także bezpośrednich podstaw do zwolnienia ze służby.

Czy warunkowo umorzyć można każde postępowanie? Nie, z art. 66 kodeksu karnego wynikają ścisłe ograniczenia w tym zakresie. Po pierwsze, sprawca nie może być osobą uprzednio karaną za przestępstwo umyślne. Ponadto, wina i szkodliwość społeczna czynu nie mogą być znaczne. Także dotychczasowe zachowanie skazanego musi stwarzać przypuszczenie, że nawet w razie warunkowego umorzenia postępowania nie będzie on popełniał kolejnych przestępstw. Wreszcie przestępstwo, które popełnił, nie może być zagrożone karą wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności.




grudzień 2018


Odwołanie od opinii służbowej

Okres od 15 sierpnia do 15 października każdego roku ma dla żołnierzy zawodowych szczególny charakter - wydawane są wtedy ich opinie służbowe, których wynik może mieć znaczny wpływ na dalszy przebieg kariery. Jeśli nie zgadzamy się z treścią opinii, przepisy Ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidują możliwość odwołania się do wyższego przełożonego w terminie 14 dni od otrzymania opinii. Co jednak możemy zrobić, gdy zostanie ona utrzymana w mocy, my jednak nadal uważamy, że nie została ona przeprowadzona prawidłowo?

Jak wynika z orzecznictwa Sądów Administracyjnych (np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2356/06, a także wiele innych), opinia jako taka nie podlega zaskarżeniu do sądu - nie ma charakteru decyzji, aktu ani czynności w rozumieniu art. 3 Ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dopuszczalna jest jednak weryfikacja prawidłowości sporządzenia opinii w toku postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji wydanych w oparciu o nią. Dla przykładu - w razie nieprzedłużenia kontraktu z żołnierzem w służbie kontraktowej, ze względu na uzyskanie przez niego oceny z opinii niższej niż dobra, w razie zaskarżenia tej decyzji do Sądu Administracyjnego, ma on prawo zbadać, czy rzeczywiście wydano ją zgodnie z przepisami art. 26 Ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Warto jednak pamiętać, że ocena ta ma charakter formalny, tj. dotyczy przestrzegania przez dowódcę prawa przy jej wydawaniu i zachowania prawidłowych procedur. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 27 maja 2014 r. (sygn. akt II SA/Ol 401/14), "wykluczone jest badanie prawidłowości (rzetelności) oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu."

Co to oznacza w praktyce? Jeśli niekorzystna dla nas opinia służbowa zostanie podtrzymana przez wyższego przełożonego, nie możemy odwoływać się od niej dalej. Jeśli jednak na jej podstawie wydane zostaną dalsze decyzje, z którymi się nie zgadzamy, nasze zarzuty będziemy mogli podnieść w toku postępowania administracyjnego i później - sądowoadministracyjnego.


Wiadomości archiwalne:

Fala w wojsku - zagadnienia prawne


 

 

 

Porady prawne


Kancelaria Adwokacka w Warszawie

tel. 22-499-33-22
tel. 881 209 300


Copyright © Kancelaria Adwokacka, Adwokat Piotr Stączek | zastrzeżenia prawne